مروری بر کارکرد بینی:

بینی یک واحد فیزیولوژیک مجزا است که به عنوان یک عضو تنفسی عملکردی باعث تسویه کردن ، مرطوب کردن هوای دمی ، محافظت در برابر ذرات هوای خارجی میشود . هوای وارد شده به بینی در قسمت منخرین یک جهت نزدیک به عمود دارد که دو میلی ثانیه تا دریچه بینی طول میکشد .

 

مقاومتی که در قسمت دریچه بینی وجود دارد باعث ایجاد تغییر آرا و ملایم دم و باز دم در هر دوره تنفسی میشود .

وقتی قفسه سینه باز میشود . و عضلات بینی در حالت دم منقبض میشود . جریان هوا در قسمت دریچه به صورت لایه ای (لامینار) درمیاید .

در زمان استراحت جریان هوا طی 12 میلی ثانیه ، به قمست دریچه میرسد و در موقعیت فعالیت جریان هوا حالت گرد بادی میگید . پس از گذر هوا از دریچه بینی(والو ) ، مسیر جریان هوا 90 درجه به قسمت خلف منحرف میشود .

سرعت حرکت و جهت آن تغییر کرده و جریان لایه ای را بر هم میزند ، بیشتر جریان هوا از زیر شاخک میانی طی دو میلی ثانیه میگذرد .

جریان هوا و گردش آن در این فضای وسیع در تماس با مخاط باعث تغییر گرما و رطوبت آن شده و توانایی برداشت ذرات خارجی را افزایش میدهد .

مساحت شاخک ها و تیغه بینی 160 سانتی متر مربع است . که باعث گرم کردن هوا میشود .

در حالت عادی دمای هوا قبل از رسیدن به قسمت تحتانی نای به 98 درصد درجه حرارت بدن و میزان اشباع آن از رطوبت به به 98 درصد اشباع کامل از بخار آب میرسد . در هر ساعت 20 سی سی به هوای تنفسی اب اضافه میشود.

موهای موجود در مدخل بینی برای گرفتن ذرات بزرگ بزرگ در هوا اهمیت دارد .

اما بهتر از ان گرفته شدن ذرات به وسیله پدیده ای موسوم به رسوب کردن گردبادی است .

به این معنا که هوای که از بینی میگذرد به هسطوح متعددی از قبیل شاخکها ، تیغه بینی و جدال حلق برخورد میکند

هر بار که هوا به یکی از این موانع برخورد میکند ، جهت حرکت خود را عوض میکند و در این حالت ذرات معلق در هوا ، که جرم و مقدار حرکت ( مومنتوم ) بیشتری از هوا دارد . نمی توانند به همان سرعت هوا جهت سیر خود را عوض کنند.

در نتیجه این ذرات به حرکت رو به جلو خود ادامه داده و به سطح مانع برخورد میکند و در آنجا در پوشش مخاطی به دام می افتند و توسط مژک ها به حلق انتقال می یابد و بلعیده میشود

تقریبا هیچ نوع ذره ای با قطر بیشتر از 4 میکرومتر ( اندازه گلوبول قرمز ) از طریق بینی وارد ریه نمی شود .

تنفس دهانی ، نمی تواند به اثر بخشی تنفس از بینی باشد ، زیرا هیچ یک از خواص و عملکرد های بینی از نظر گرم کردن ، مرطوب کردن و تسویه کردن هوا را ندارند و باعث احساس ناخوش آیند خشکی دهان میگردد .

میزان جریان هوا توسط مقدار احتقان مخاطی ، سطح حفره بینی ، و مقاومت در برابر جریان هوا مشخص میگردد .

میزان تماس هوا ، با افزایش سطح و مقاومت افزایش می یابد و باعث تصویه و گرم کردن هوای تنفسی میشود

در بینی نرمال بیشترین جریان هوا ، از زیر شاخک میانی و تحتانی و به میزان جزیی از زیر شاخک فوقانی میباشد .

جریان هوا به تفاوت فشار بین ورودی بینی ، و جروجی مجرای بینی ( نازوفارنکس) بستگی دارد .

جریان هوا با توان 4 ام قطر مجرا نسبت معکوس دارد .

دانستن این تنظیم در فهم آناتومی مخاط بینی بسیار ضروری میباشد

چرخه بینی :

به پری و احتقان  متناوب و یک طرفه و کاهش احتقان همزمان طرف مقابل بینی چرخه بینی گفته میشود . که این حاصل اثرات متفاوت سیستم سمپاتیک و پار سمپاتیک بر هر طرف بینی میباشد .

این چرخه باعث بهبود عملکرد پاک کنندگی مخاطی سینوس ها و بینی و بهبود تصفیه و مرطوب سازی میشود و به عنوان جهت حرکت پلاسما از مخاط عمل میکند ، 80 درصد افراد این چرخه را تجربه می کنند ، با افزایش سن ، کم اهمیت تر میشوند و ارتباطی با دوره قاعدگی ندارد . ولی ارتباط با ضربان قلب حجم ضربه ای و بازده قلب دارد .

در وضعیت های مختلف بدن و بینی ، همیشه قسمت پایین تر ، پر خون تر و محتقن تر است .

دریچه بینی (والو)

دریچه بینی کمترین مقطع بینی را تشکیل میدهد ، ناحیه اس در جلوی شاخک تحتانی شامل سطح زیری غضروف فوقانی خارجی ، و قسمت داخلی تیغه بینی ، هر چه قدر غضروف فوقانی بینی نرم تر باشد باعث کلاپس و کاهش این سطح مقطع میشود و احتقان شاخک تحتانی هم همین مشکل را ایجاد می کند .

این زاویه در سفید پوستان 15 درجه میباشد ، و در حین جراحی بینی باید این زاویه کمتر نشود .

گرم کردن :

گرم شدن هوای دمی قبل از رسیدن به مخاط برونش ها حیاطی است . این فرایند تراکم عروق خونی در مخاط تنفسی بینی ، سه برابر بیشتر از مخاط دهان است . و این یکی از علل توانایی گرم کردن هوا توسط بینی است .

در انسان جریان خون بینی با افزایش درجه حرارت بدن افزایش میبابد . و میزان گرم سازی در بینی را افزایش میباید .

مخاط بینی انسان ظرفیت بسیار زیادی در گرم سازی هوا دارد . با جریان دمی 7 لیتر در دقیقه نیز به حد اکثر نمیرسد .

مرطوب سازی

اهمیت مرطوب سازی هوای دمی از گرم کردن در فعالیت تنفسی عادی بیشتر است . این عمل با بخار شدن اب از سطح مخاطی به هوا در حین تنفس دمی ایجاد میشود .

تنظیم تنفس در این فعالیت مهم میباشد .

کاهش سطح تماس و توربلانس هوایی باعث مرطوب سازی کمتری میگردد .

توانایی بینی برای مرطوب سازی هوا به 456 گرم اب در 24 ساعت نیاز دارد .

تصفیه :

اخرین فعالیت بینی ، محافظت مجاری هوایی تحتانی ( ریه ) از ذرات هوایی میباشد . با ایجاد جریان گرد بادی تمامی هوای دمی قبل از رسیدن به مجاری تحتانی با مخاط تماس پیدا میکند

تصویه در دو مرحله صورت میگرد :

مرحله اول ذرات بزرگتر از 3 میکرو متر در قسمت قدامی بینی در موها و دریچه بینی گیر میافتد و در مرحله دوم در نتیجه جریان گردبادی هوا میباشد که ذرات کوچک( نیم تا 3 میکرو متر ) در بالشتک مخاطی گیر میافتد .

سرعت پاک کنندگی مخاطی از جلو بینی تا حلق چند دقیقه میباشد .

که برداشت توکسین ها و مواد الاینده را به میزان موثری انجام میدهد

بویایی:

حس بویایی توسط اپیتلیوم بویایی احساس میشود . این عضو اختصاصی در سقف بینی در هر سمت تیغه بینی روی صفحه غربالی قرار دارد .

سطح آن یک سانتیمتر مربع در هر سمت میباشد . ساختمان مخاطی آن سه برابر بافت تنفسی اطراف ضخامت دارد .

بعد از تماس ذرات بودار هوا با اپیتلیوم بویایی توسط جریان گردبادی هوا در بینی در سقف بینی این ذرات روی اپیتلیوم بویایی حل شده و به وسیله گیرنده های انتهایی به نورنهای دو قطبی و سپس طی مسیر اختصاصی آن تا مغز منتقل میشود .

در چسنبدگی های بعد از عمل جراحی بینی ناشی از زخم شدن مخاط و عدم گذاشتن ورقه سیلیکون در دوره بهبودی ممکن است حس بویایی مختل شود . .